ادعای ابن عثیمین پیرامون حدیث اعمی و پاسخ ابن تیمیه
در این مطلب توجه شما مخاطب گرامی را به ادعای ابن عثیمین پیرامون روایتی در مورد توسل به رسول الله جلب می کنم و در ادامه پاسخ ابن تیمیه و سایر علمای وهابیت را به این سخن بیان می کنم.
اصل روایت چیست؟
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ عُمَارَةَ بْنَ خُزَیْمَةَ ، یُحَدِّثُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حُنَیْفٍ ، أَنَّ رَجُلاً ضَرِیرَ الْبَصَرِأَتَى النَّبِیَّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ) ، فَقَالَ : ادْعُ اللَّهَ أَنْ یُعَافِیَنِی ، قَالَ : إِنْ شِئْتَ دَعَوْتُ لَکَ ، وَإِنْ شِئْتَ أَخَّرْتُ ذَاکَ ، فَهُوَ خَیْرٌ . فَقَالَ : ادْعُهُ ، فَأَمَرَهُ أَنْ یَتَوَضَّأَ ، فَیُحْسِنَ وُضُوءَهُ ، وَیُصَلِّیَ رَکْعَتَیْنِ ، وَیَدْعُوَ بِهَذَا الدُّعَاءِ : اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ ، وَأَتَوَجَّهُ إِلَیْکَ بِنَبِیِّکَ مُحَمَّدٍ نَبِیِّ الرَّحْمَةِ ، یَا مُحَمَّدُ ، إِنِّی تَوَجَّهْتُ بِکَ إِلَى رَبِّی فِی حَاجَتِی هَذِهِ ، فَتَقْضِی لِی ، اللَّهُمَّ شَفِّعْهُ فِیَّ.
مرد نابینایى خدمت پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله) آمد و عرض کرد: اى رسول خدا! از خدا بخواه که مرا شفا دهد و چشمم را به من بازگرداند. پیغمبر فرمود: اگر بخواهى من دعا مىکنم و اگر بخواهى صبر کن. این صبر براى تو بهتر است. (و شاید مصلحت تو در همین حالت باشد) ولى پیرمرد بر خواسته خود اصرار کرد.
پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله) به او دستور داد وضوى کامل و خوب بگیرد و دو رکعت نماز بخواند و بعد از نماز این دعا را بخواند: «اللّهم إنّى اسئَلُکَ و أتوجّه إلیک بنبیک محمّد نبى الرحمة یا محمّد إنّى أتوجّه بک إلى ربّى فى حاجتى لتُقضى، اللهم شَفِّعه فىَّ؛ خداوندا من تو را مىخوانم و به سوى تو متوجّه مىشوم به وسیله پیغمبرت محمّد نبىّ رحمت، اى محمّد من متوجّه مىشوم به سوى پروردگارم در حاجتم که حاجتم برآورده شود، خداوندا او را شفیع من قرار بده».
مرد دنبال آن برنامه رفت تا وضو بگیرد، و نماز را بخواند و دعایى را که پیغمبر به او تعلیم داده بود، انجام دهد…..
مسند احمد بن حنبل ،ج۴،ص۱۳۸ .
سخن ابن عثیمین:
از ابن عثیمین سوال پرسیده شده است که:
آیا روایت توسل اعمی به رسول الله { ان اعمی اتی رسول الله …} صحیح است یا خیر؟
پاسخ ابن عثیمین:
هذا الحدیث اختلف اهل العلم فی صحته فمنهم من قال انه ضعیف و منهم من قال انه حسن….
مجموع الفتاوی ابن عثیمین ،ج۲،ص۳۴۸ .
آری ابن عثیمین در مورد این روایت می گوید در مورد این روایت اقوالی است که گروهی انرا ضعیف دانسته اند و گروهی آنرا حسن.
اما سوال اینجاست واقعا آیا گروهی آنرا ضعیف شمردند؟
این ادعای ابن عثیمین قطعا دروغ و تهمتی بیش نیست. زیرا هیچ یک از علمای اهل علم این روایت را تضعیف نکرده اند. تا جایی که ابن تیمیه هم به این مساله اقرار کرده است.
ابن تیمیه زمانی که در کتاب قاعده جلیله فی التوسل و الوسیله ،ص۱۰۷ذیل بحث توسل سخن می گوید. به بررسی روایات توسل می پردازد که روایات را ضعیف می شمارد اما زمانی که به روایت اعمی میرسد چنین می گوید .
لکن ما روی عن النبی فی ذلک کله ضعیف. بل موضوع. و لیس عنه حدیث ثابت قد یظن ان لهم فیه حجه الا حدیث الاعمی الذی علمه ان یقول ” اسالک و اتوجه الیک بنبیک محمد نبی الرحمه”
و در کتاب دیگر خویش چنین گفته است:
و حدیث الأعمى رواه الترمذی و النسائی و الإمام أحمد و صححه الترمذی و لفظه أن النبی (صلى الله علیه و سلم) علم رجلا فیقول اللهم إنی أسألک و أتوجه إلیک بنبیک محمد نبی الرحمة.
الرد علی البکری ،ج۱،ص۲۶۶ .
البته ماجرا زمانی جذاب می شود که علمای سلفی معاصر هم این روایت را تصحیح کرده اند.
البانی ذیل روایت چنین نگاشته است:
قال الشیخ الألبانی : صحیح .
سنن ترمذی ج۵،ص۵۶۹ .
شعیب ارنووط هم ذیل این روایت چنین نوشته است:
تعلیق شعیب الأرنؤوط : إسناده صحیح رجاله ثقات.
مسند احمد ،ج۴،ص۱۳۸.
البته باید توجه کرد علمای سلف اهل سنت این روایت را تصحیح کرده اند.
حالا سوال اینجاست. ابن عثیمین این ادعا که گروهی گفته اند این حدیث ضعیف است را از کجا برداشت کرده است.
البته ابن تیمیه در توجیه این روایت گفته است. این دلیلی بر توسل نیست بلکه معجزه ای از معجزات رسول الله بوده است که با دعای رسول الله این شخص نابینا شفا پیدا کرده است.
البته ابن حجر هیتمی به این ادعای ابن تیمیه پاسخ داده است و چنین گفته است:
و انما علمه النبی (صلی الله علیه و سلم) ذلک و لم یدع له .
الجوهر المنظم، ص۱۷۳ .
حال چند نکته مهم وجود دارد:
الف: چگونه ابن عثیمین ادعای ضعف این حدیث را می کند در حالی که علمای بزرگ اهل سنت و وهابیت بر صحت آن تصریح کرده اند؟
ب: آیا توجیه اینکه این توسل به ذات رسول الله نبوده است و به دعای رسول الله بوده است، در حالی که ابن حجر هیتمی عالم بزرگ اهل سنت می گوید دعا نبوده است. مورد پذیرش می تواند باشد؟
نظر شما چیست؟
- ۹۶/۱۲/۲۶
- ۷۸۳ نمایش